Zostałeś pominięty w testamencie przez bliską osobę? A może obawiasz się, że sporządzony testament pokrzywdzi Twoich najbliższych? Instytucja zachowku została stworzona właśnie po to, aby chronić interesy rodziny w takich sytuacjach.
Czym jest zachowek?
Zachowek to roszczenie finansowe przysługujące najbliższym członkom rodziny zmarłego, którzy zostali pominięci w testamencie lub otrzymali ze spadku mniej niż wynika z przepisów prawa. Innymi słowy – nawet jeśli testator (osoba sporządzająca testament) postanowił przekazać cały swój majątek innej osobie, prawo chroni Twoją minimalną część.
Zachowek nie daje prawa do konkretnych przedmiotów ze spadku – jest roszczeniem pieniężnym wobec osoby, która odziedziczyła majątek.
Komu przysługuje zachowek?
Prawo do zachowku przysługuje:
- zstępnym – czyli dzieciom, wnukom i prawnukom zmarłego,
- małżonkowi – nawet jeśli był w separacji (ale nie po prawomocnym rozwodzie),
- rodzicom – jeśli byliby powołani do dziedziczenia ustawowego.
Rodzeństwo, ciotki, wujkowie ani inne osoby bliskie nie mają prawa do zachowku.
Ile wynosi zachowek?
Wysokość zachowku zależy od dwóch czynników:
- Kim jest uprawniony – osoby trwale niezdolne do pracy oraz małoletni dziedzice mają prawo do 2/3 udziału, który przypadałby im przy dziedziczeniu ustawowym. Pozostałe osoby – 1/2 tego udziału.
- Wartości majątku spadkowego – obliczanej według stanu na dzień otwarcia spadku i cen z daty orzekania.
Kiedy można żądać zachowku?
Roszczenie o zachowek można zgłosić w ciągu 5 lat od ogłoszenia testamentu lub od otwarcia spadku (w przypadku dziedziczenia ustawowego). Po upływie tego terminu roszczenie się przedawnia – dlatego nie warto zwlekać.
Co wlicza się do majątku przy obliczaniu zachowku?
Przy obliczaniu zachowku uwzględnia się nie tylko majątek pozostawiony w chwili śmierci, ale także:
- darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia,
- zapisy windykacyjne ujęte w testamencie,
- pewne świadczenia z umów ubezpieczenia na życie.
To szczególnie ważne gdy bliska osoba jeszcze za życia rozdała swój majątek innym osobom, próbując ominąć prawa rodziny.
Jak dochodzić zachowku?
W pierwszej kolejności warto spróbować polubownego rozwiązania sprawy – czyli zwrócić się do osoby zobowiązanej do wypłaty zachowku z pisemnym wezwaniem do zapłaty. Jeśli to nie przyniesie rezultatu, konieczne może być skierowanie sprawy do sądu.
W sprawach o zachowek kluczowe jest właściwe ustalenie wartości majątku i prawidłowe obliczenie należnej kwoty. Warto skonsultować się z adwokatem, który pomoże ocenić szanse na powodzenie sprawy i przeprowadzi Cię przez cały proces.